MOSTAR: LEKSIKON ZNAMENITIH BOŠNJAKA

Email this to someoneShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this page

Ali-dede Mostarac Harimi, pisac i tesavufski pisac, sufija, halvetija, derviš, šejh hanikaha;
Ali-efendija (iz Blagaja), pjesnik, šejh, muftija mostarski;
Šerif Arnautović, političar;
Ahmed-aga Aršinović Ziraija, pjesnik;
Derviš-paša BAJEZIDAGIĆ, prvi savjetnik sultana Murata III, bosanski beglerbeg, pjesnik, šehnamedžija (dvorski pjesnik), učenjak, sufija, državnik, vojskovođa, mesnevihan, sokolar, kandidat za funkciju velikog vezira;
Salih-beg Bakamović, naučnik, pisac, prevodilac, poliglot (francuski, njemački, mađarski, turski, arapski, perzijski, esperanto, grčki, španski i engleski), pisac gramatike turskog jezika i gramatike esperanta, autor tursko-bosanskog rječnika;
Amila Bakšić, primadona opere;
Smail Balić, akademik, univerzitetski profesor, doktor nauka, naučnik svjetskog glasa, islamolog, arabist, turkolog, historičar kulture i bošnjačke tradicije, kulturolog, hroničar i tumač bošnjačke kulture, bosnist, istraživač, književni historičar, poliglot, publicist;
Omer Behmen, borac za ljudska prava, prava Bošnjaka, slobodu mišljenja, govora, vjerskog ispoljavanja, borac za ljudska i demokratska prava svih građana Bosne i Hercegovine, politički zatvorenik (Odležao u SFRJ više od 17 godina teške robije, uz Nelsona Mandelu i Adema Demaćija spada u političke zatvorenike sa najdužim stažom), jedan od utemeljitelja Stranke demokratske akcije (SDA);
Salih Behmen, pisac, borac za vjerska, kulturna i politička prava Bošnjaka (muslimana);
Ahmed Bejazić, pisac, profesor;
Džemal Bijedić, ugledni političar u doba SFRJ, član KPJ od 1939, predsjednik Saveznog izvršnog vijeća (vlade) SFRJ, potpisnik letka za autonomiju Bosne i Hercegovine između dva svjetska rata;
Abdulah Bjelavac, pjesnik;
Abdurezak Hifzi Bjelevac, književnik, publicist i prevodilac;
Šefika Nesterin-Bjelevac, književnica;
Kodža Mustafa-paša Bogojević, vezir, hercegovački sandžak-beg, sandžak-beg u Serezu, vojskovođa, graditelj;
Muhamed Butum Hilmi, hafiz, političar, gradonačelnik Mostara;
Husein Čatrnja Husami, pjesnik;
Mustafa-paša Čelić, vezir Visoke porte, defterdar, vezir u Bosni, beglerbeg Tripolisa, namjesnik Beograda, te namjesnik u više pokrajina, vojskovođa;
Smail-aga Ćemalović, političar, gradonačelnik Mostara, publicist;
Esad Ćimić, univerziteski profesor, doktor nauka, filozof i sociolog;
Husein Husaga Ćišić, neumorni borac za nacionalno dostojanstvo Bošnjaka, pisac, političar, patriot, član Trećeg zasjedanja AVNOJ-a i ZAVNOBiH-a, predsjednik općine Mostar;
Ahmed-beg Dervišpašić Sabuhi, pjesnik i pripovjedač;
Muhamed Emin Dizdar, pisac, alim, profesor arapskog jezika, rektor Više islamske šerijatsko-teološke škole u Sarajevu (VIŠT), kaligraf;
Ali Fehmi Džabić, muftija mostarski, političar, pisac, profesor univerziteta u Istanbulu,vođa pokreta za oslobođenje Bosne i Hercegovine od Austrije, što je nazvano borba za vjersko-prosvjetnu autonomiju;
Omer Džabić, hafiz, muftija mostarski, prvi potpisnik Mostarske rezolucije 1941. u kojoj su osuđena ustaška i četnička zlodjela;
Osman Đikić, književnik, pjesnik, politički, kulturni i javni radnik;
Husein Đogo Dubravić, književnik, pjesnik, komediograf, romansijer, poliglot;
Mustafa (Šejh Jujo) Ejubović (Ejubić), naučnik, pravnik, filozof, islamolog, pisac iz oblasti nauke i kulture, iz oblasti perzijske leksikografije i metrike, pisac desetine rasprava iz logike i prava;
Nusret Fazlibegović, borac za slobodu govora, mišljenja i vjerskog ispoljavanja;
Ibrahim Fejić, reisul-ulema, filolog, poliglot (arapski, turski, perzijski i njemački jezik);
Fevzi Mostarac (Blagajac), pjesnik i prozaik na perzijskom i turskom jeziku, pisac mistično-didaktičkog djela Bulbulistan (Bašča slavuja),učenjak, šejh mevlevijske tekije u Mostaru;
Bahrija Nuri Hadžić, primadona opere, dramska sopranistica evropske reputacije;
Osman Nuri Hadžić, književnik, prosvjetitelj, pravnik;
Ibrahim Edhem Haznadarević, pjesnik, blagajski kadija;
Hasan-paša Hercegovac, bosanski sandžak-beg, namjesnik u Temišvaru;
Sinan-paša Hercegovac, bosanski sandžak-beg, graditelj;
Ahmed-paša Hercegović, veliki vezir, paša s pet tugova, kapudan-paša, državnik, diplomat, vojskovođa, pjesnik;
Ali-beg Hercegović Širi, pjesnik, sandžak-beg;
HILMIJA, Mostarac, pjesnik;
Ovom prilikom spomenimo samo još neke mostarske pisce: Mustafa Krpo Maili, Ubejdi Mostarac, sin Hasana Zijaije Mostarca, pisao je gazele; Misali, Muji Mostarac, Adli Čelebi Mostarac, autor gazela; Hukmi Mostarac, šehnamedžija; Mevlevija hadži Sulejman-efendija Mostarac (u. 1653), Fazli Mostarac (pisao gazele), Hulki Mostarac, opisao je kako pehlivan Mehmed Kurtović (Kurdoglu) hodajući po konopcu prelazi Neretvu 1082/1671-72; Jetimi Mostarac, pisac gazela; Merami Mostarac, Bulbuli Mostarac, autor satiričnih pjesama; Gunahi Mostarac, Naimi Mostarac (Mustafa Naimić Mostarac), Abdurahim Mostarac, Muhamed-efendija Ćišić, mostarski muftija; Muhamed Hamdi-efendija Mostarac, Šejh Vaiz Alija, Ahmed Muniri Mostarac (mistična lirika), Tifli (pisao gazele), Senai Mostari, autor gazela i rubaija; mostarski kadija Kamili (komentirao je jednu poemu Derviša Žagrića); Zejnil-beg Čengić Kudsi, iz Foče, jednu kasidu o blagdanu Nevruzu napisao je u Mostaru… Mostar je leglo učenih ljudi. Brojni su i mostarski hafizi. Spomenut ćemo samo neke: Mustafa Alajbegović (Alajbegovići su stara mostarska porodica koja je dala više znamenitih ljudi – zapovjednika, spahija, lenskih konjanika), Muhamed Brkić (umro 1937), Muhamed Hilmi Butum (1869-1941); Derviš Mehmed, Mustafa i Muhamed Ćemalović (svi ukopani u haremu Derviš-pašine džamije u Mostaru), Hasan Drače (umro 1909), Ibrahim Džabić, Muhamed Gluhić (umro 1899), Ali Grcić (1870-1945), Smail Hasanagić, Omer Hašimija (umro 1890), Osman Hrvić (rođen 1841), Ibrahim Imamović, Ibrahim Jahić, Mustafa Jakirović (umro 1930), Mehmed Krpo, Muhamed Krpo (Mostar, 1897 – Visoko, 1965), pisac djela Put na hadž; Husein Kulukčija (1866-1959), hattat-kaligraf koji je sam pisao epitafe i klesao na nišanima izrađenim od mostarske tenelije (vrsta miljevine); Muhamed Kurt (rođen 1850) koji je studirao u Istanbulu i tamo postao kurra-hafiz. Vratio se u
Mostar 1878. Bio je muderis Roznamedži Ibrahim-efendijine medrese u Mostaru sve do 1924, kada je ova medresa zatvorena. Jedan od predaka porodice Kurt iz Mostara je sagradio Tabačicu džamiju u Mostaru. Porodica Kurt je dala, pored ostalih, dva velika alima, a to su: Fadil Kurt, mostarski muderis i Muhamed Ševket Kurt, dugogodišnji tuzlanski muftija. Spomenut ćemo još nekoliko mostarskih hafiza: Ahmed Makeljić, (umro 1908), Salih Novo (1875-1949), Muhamed Emin Riđanović (1850-1926), Ibrahim Riđanović (rođen 1895), hafiza Melikhana Tikvina, rođena Hadžiosmanović (1851-1919), Mustafa Vučjaković (umro 1881), Ali Silić, Muhamed Spužić (umro 1848), Salih Sefić (1853-1926), Omer Sefić (Mostar, 1895 – Trst, 1974), koji je emigrirao u Trst 1945.
Avdo Humo, član KPJ od 1934., član Glavnog štaba NOV, potpredsjednik ZAVNOBiH-a, potpredsjednik vlade NRBiH, potpredsjednik Saveznog vijeća Narodne skupštine FNRJ;
Hamza Humo, akademik, književnik (pjesme, pripovijetke, romane, drame, novele, članke, prikaze i reportaže), publicist;
Omer Humo, nacionalni reformator, reformator bošnjačke arebice/bošnjavije i pjesnik;
Dževad Jahić, akademik, univerzitetski profesor, doktor nauka, slavist, književnik, autor enciklopedijskog Rječnika bosanskog jezika;
Selim Jelovac, pjesnik, prevodilac;
Đelo Jusić, istaknuti kompozitor, odličan gitarist, izvanredan aranžer i dirigent;
Ibrica Jusić, kantautor šansona i zabavne muzike, interpretator sevdalinki;
Ibrahim Kajan, univerzitetski profesor, doktor nauka, književnik, glavni urednik časopisa Behar (Zagreb), predsjednik KDB „Preporod“ (Hrvatska);
Halid Kajtaz, borac za slobodu mišljenja, govora i vjerskog ispoljavanja, profesor fizike, hemije i matematike u Gazi Husrev-begovoj medresu u Sarajevu;
Muhamed Bekir Kalajdžić, knjižničar i izdavač, vlasnik prve bošnjačke (muslimanske) nakladne knjižare i štamparije, osnovane u Mostaru 1911.;
Ali Riza Karabeg, prevodilac Kur’ana, a.š., naučnik, profesor;
Mustafa Sidki Karabeg, muftija mostarski, pisac, naučnik;
Mehmed-beg Karađoz, največi dobrotvor Mostara i Hercegovine, jedan od najvećih u Bosni i Hercegovini;
Mustafa Mujaga Komadina, legendarni gradonačelnik Mostara, graditelj, političar;
Mehmed-paša Koski, dobrotvor Mostara, graditelj;
Muhamed Kurt, kurra-hafiz, muderis (profesor islamskih nauka);
Muhamed Šefket Kurt, muftija banjalučki i tuzlanski, muderis, profesor islamskih nauka, član Ulema-medžlisa;
Ahmed-aga Lakišić, vakif, podigao je Lakišića džamiju u Ričini u Mostaru;
Mahmud sin Halilov – Damad, pisac, veliki poznavalac arapske gramatike;
Šanija Medžazija Mostarac, pjesnik;
Ahmed Mehmedbašić, hafiz, profesor, imam, političar, kulturni historičar, poliglot, direktor Velike medrese u Skoplju;
Mujaga Merhemić (Merhemići su doselili iz Hercegovine u Sarajevo), mesnevihan, sufija, ljubitelj nauke, učenjak, dobrotvor, humanista, duhovni velikan;
Senad Mičijević, književnik, kulturni historičar, književnik, sufija, publicist;
Mostarac Ahmed, pravni pisac, muftija mostarski, muderis;
Mostarac Salih-paša, bosanski beglerbeg;
Mostarac Sulejman-paša, bosanski namjesnik, namjesnik Temišvara, vojskovođa;
Ahmed Mujezinović, pisac, derviš halvetijskog tarikata;
Abdurahman Nametak, univerzitetski profesor, doktor nauka, književni historičar, književnik, pozorišni direktor;
Alija Nemetak, književnik, pripovjedač, novelist, folklorist, sakupljač bošnjačke usmene književnosti i etnografske građe;
Fehim Nametak, univerzitetski profesor emeritus, doktor nauka, turkolog, kulturni historičar, prevodilac;
Hasan Fehmija Nametak, pisac, teolog;
Salko Nazečić, akademik, univerzitetski profesor, doktor nauka, historičar književnosti i književni kritičar;
Mustafa-paša Nišandžija, vezir na divanu, nišandžija (vođa državnog ureda, čuvar carskog pečata u Istanbulu), državni sekretar, namjesnik Sirije i Egipta;
Ibrahim Opijač, pisac, pjesnik, filozof, poliglot, profesor arapskog jezika i islamskih nauka;
Rustem-paša Opuković, veliki vezir – sadri-azam (predsjednik Vlade cjelokupnog Osmanskog carstva), paša s pet tugova, diplomat, državnik, vojskovođa, graditelj;
Sinan-paša Opuković, vezir s tri tuga, kapudan-paša (vrhovni zapovjednik mornarice u osmanskoj vojsci, mornarički admiral), drugi vezir, hercegovački sandžak-beg;
Džihad Pašić, arhitekt;
Asim Peco, akademik, univerzitetski profesor, doktor nauka, lingvist, slavist svjetskog formata;
Mustafa Pezo, akademski slikar;
Himzo Polovina, bosanskohercegovački sakupljač pjesama, kompozitor, interpretator sevdalinki, odličan poet i doktor;
Sulejman Hamza Puzić, pjesnik;
Abdulah Riđanović, pisac, muftija mostarski, muderis;
Ibrahim Riđanović, hafiz, istraživač, šerijatski sudija;
Muhamed Riđanović, akademik, univerzitetski profesor, doktor tehničkih nauka, naučnik, istraživač iz područja mehanike, posebno iz oblasti turbulencije i transportnih fenomena s primjenom u mašinstvu, energetici, građevini i arhitekturi;
Muhameg Emin Riđanović, hafiz i muhafiz, profesor, poliglot;
Ismet Rizvić, akademski slikar, neprevaziđeni akvarelist;
Muhsin Rizvić, univerzitetski profesor, doktor nauka, književni historičar,
prvi predsjednik obnovljenog KDB „Preporod“ 1990., reformator;
Ibrahim Roznamedži, roznamedži (hroničar), graditelj;
Ahmed Rušdija Sahhaf, pjesnik;
Dževad Sarač, akademik, univerzitetski profesor emeritus, doktor tehničkih nauka, autor više naučnih djela;
Seid Smajkić, pisac, prevodilac, muftija mostarski,
Omer Stupac, borac za pravo mišljenja, govora i vjerskog ispoljavanja;
Salih Trbonja Sevdi, književnik;
Vaiz Ali Blagajac, pjesnik, šejh;
Teufik Tofa Velagić, borac za vjerska, kulturna i politička prava Bošnjaka, za slobodu mišljenja, govora i vjerskog ispoljavanja;
Ismet Ico Voljevica, akademski slikar i karikaturist;
Mustafa Ico Voljevica, akademski slikar;
Almir Zalihić, književnik, antologičar, novinar;
Hasan Zijaija Mostarac, pjesnik;
Derviš Žagrić, pjesnik;

Autor: Dr. Nazif Veledar

293 Posjeta 2 Posjeta danas
Email this to someoneShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestPrint this page

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.