MUHAMED  ARNAUT:LATINICA

bosancica

Naveli smo da je dolaskom Austro-Ugarske u Bosnu(1878.god) pismenost u Bosni nastavljena latinicom kao dominantnim pismom,koje će u narednim periodima karakterisati bosansku pismenost,naravno,uz prihvaćenu reformisanu ćirilicu(vukovicu),koja se nakalemila na tradicionalnu bosančicu,i potisnula je.

O latinici se,također,može dosta toga reći.O nastanku,razvoju,širenju,prihvatanju i prilagođavanju kod mnogih naroda.U Bosni je,kao i u najstarija vremena njene kulture i pismenosti,latinica prilagođena potrebama bosanskoga jezika.

Termin latinica potječe od latinskog termina latinus,što znači pripadnik starog naroda koji je nekad živio u Laciju,i označava latinička slova,dijačka slova,latinska slova,latinsku abecedu,latinski alfabet,latinsku azbuku(svi nazivi paralelno u upotrebi).

Latinica podrazumijeva staru latinsku abecedu i niz pisama koja su se iz latinskog pisma razvila kod mnogih naroda širom svijeta.

Širenje latiničnog pisma je rezultat širenja rimske vlasti i dominacije civilizacijskih dostignuća Starih Latina.

Latinicom se danas služe svi romanski,germanski i keltski jezici;slavenski jezici:bosanski,hrvatski,slovenački,češki,slovački,poljski i lužičkosrpski;latvijski,litavski;albanski;od neindoevropskih jezika u Evropi:mađarski,finski,estonski,laponski,turski,baskijski.Izvan Evrope služe se također njome mnogi narodi.Na razvoj latinice i nastajanje nacionalnih latiničnih pisama uticali su mnogi faktori:tehnika pisanja i materijal na kome se pisalo.

Sa paleografijske strane gledana,latinica je imala različite oblike.Tako su se mogle razlikovati forme latinice:majuskula(slova jednake visine),minuskula(neka slova imaju gornje i donje produžetke),kurziv(koso,pojednostavljeno i često neujednačeno pismo).Iz prvobitne arhajske lapidarne kapitale razvila se šira kvadratna,uža rustična i kurzivna kapitala.Ove kapitale služile su prvobitno kao pismo kamenih i brončanih natpisa,a zatim kao knjiška elegantna i rustična kapitala i knjižna kurzivna majuskula prelaze u knjige i rukopise.

Bosanska latinica je pismo koje je bazirano na latinskoj abecedi.Rekli smo da su Bosanci u najstarija doba svoje pismenosti prihvatili latinicu,i zajedno sa latinskim jezikom,ona je služila za pisane potrebe tadašnjeg društvenog života i odnosa sa susjedima na Zapadu.

Latinica je u Bosni imala svoj specifičan razvoj i tom prilikom pretrpjela je mnogo promjena.U prvo vrijeme su se posebni glasovi bilježili na različite načine(npr:digrafima),po uzoru drugih jezika(talijanskog,njemačkog,mađarskog)da bi kasnije,preciziranjem pojedinih oblika,ustanovila slova kao što su i danas(npr:nj,lj,dž,đ,č,ć,š,ž).

Latinica je naša današnja bosanska stvarnost i perspektiva.Upotrebom ovog pisma Bosna je ušla u veliku svjetsku zajednicu jezika koji se koriste ovim pismom,time se uveliko olakšava i međusobna komunikacija među narodima.

Izvor:Senahid Halilović-Bosanski jezik(1998).

4099 Posjeta 4 Posjeta danas
News Reporter