VLADISLAV SKARIĆ:SARAJEVSKA ČARŠIJA U DRUGOJ POLOVINI XVIII VIJEKA

carsijabasSarajevski su se stanovnici,kao i prije,bavili najviše zanatom i trgovinom.Zanata je bilo raznovrsnih.Većina one robe koja je trebala varoškom i seoskom stanovništvu izrađivana je u Sarajevu.No zanatlije su izrađivale i više nego što treba njihovim bližim mušterijama,pa je višak izvožen na stranu,bilo da su zanatlije same nosile robu po vašarima,bilo da su mušterije dolazile sobom u Sarajevo i kupovale.Veliki broj stranaca dokazuje veliki broj hanova,kojih je u samoj čaršiji i blizu nje bilo oko 17.Od njih Bašeskija spominje han Minedžijin i Tahmis(Šuplji han?) u Carevoj mahali,a s druge strane Miljacke Imaretski,Hadži-Beširov,Novi(Morića),Ćurčića,Bećir-age Tefterdarije,Tašli-han,Kolobaru i nekog Jahića.

Najveći broj dućana su imale terzije,abadžije i kazazi,pa kazandžije,obućari(čizmedžije,mestvedžije,papudžije i jemendžije),sarači,tabaci,pekari,kahvedžije i berberi.Manje je bilo kujundžija,kovača,bravara,knjigovezaca,halača,bičakčija i nalbanata,a najmanje pirinčlija,minedžija,sahačija,nalčadžija,aščija,taščija i sandukčija.Sve su ovo zanati,kojima su se bavili samo muslimani ili u zajednici sa zanatlijama hrišćanskih konfesija.Bilo je još zanata,koje su radili isključivo hrišćani,kao ćurčije,samardžije,dunđeri i ćebedžije.

…Od poznatijih zanatlijskih muslimanskih porodica,čijih potomaka djelomično ima i danas,navešću ove:terzije Sudžuke i Zlatari(inače starinom kujundžijska porodica,kako im kaže prezime),abadžije Panje i Žetice,kazazi Vrage i Cigići,kazandžijski grosisti i trgovci tom robom Sabura i njegov učenik H.Šaban,od koga su kazandžijske grosiste Hadži-Šabanovići,pa Mlaće,čizmedžije i tabaci Žige,kahvedžija Ahmetaš(kahvedžibaša),bravar Spaho,knjigovezac Džino(ćehaja u svom esnafu),taščija Spaho(taščibaša).

Među dželepčijama najpoznatiji je bio Soče,bogati i ugledni ljudi,kojih je bilo više od te porodice.Izvozili su ponajviše goveda u Italiju.Dželepčije su bili i Gore.

Naročitu trgovačku grupu činili su trgovci čohom,koji su se zvali čohadžije.Njihove poznate porodice bile su Mornjaci,Bakarevići,Mašići i Hadži-Durakovići.

Najjači trgovac bio je Hadži-Mustafa Bešlija.Nije mi poznato čim je trgovao.Imao je na desnoj strani Miljacke prema Carevoj džamiji ogromnu radnju i stovarište u 25 magaza.Bio je vrlo bogat i darežljiv,pa je o svom trošku popravljao džamije i mostove.Kuća mu je bila u mahali Većilharč.Umro je 1211=1796/7 i sahranjen je u groblju iznad Alifakovca više Jusuf.pašina turbeta.Jedna mu je žena bila kći trgovca H.Ibrahima Tule,a druga od porrodice Šerifija.

Druge ugledne trgovačke kuće bile su Očaktani,Tule,Čomare(bilo ih je i među kasapima,a jedan je bio kasapbaša),Hubjari,Sudžuke,Cigići,Spahe,Muzaferije,Jabučari,Dardagani,Potogije,Penjave,Karpuzi,Džine,Dangalaci,Gore i Gurde.Njemački trgovci su bili Šahinagići i Škalje,misirski Jednaci i Šljive,a stambolski trgovac je bio Penjez.

Među bakalima,koji su također trgovci i pretrge,bili su ugledniji Prešlje i Palavre.

…Pored gore spomenutih muslimanskih porodica od zanatlijskog i trgovačkog staleža bilo ih je još koje su bile vrlo ugledne,a pripadale su spahijskom staležu i ulemi.

Od begovskih staleža su bili Ćurčići,kojih je bilo,čini mi se više grana,ali su svi stanovali na Ćurčića brijegu.Od njih je bilo i kadija.Glođe su također bile begovska porodica.Zildžići isto tako,ali ne svi.Mora da ih je bilo više grada,pa su stanovali u Ćemaluši,Čobaniji i u mahali Davud-Čelebije.Dženetići su zaimska porodica,koja je ovoga vremena davala Sarajevu muselime.Tefterdarije,ugledna porodica,iz koje je bio bosanski vezir Abdulah-paša(1780-1784),rođak po stricu kadije Abdulkerim-ef.Timare su imali negdje u Hercegovini zajedno sa Rizvanbegovićima,ali i u sarajevskoj okolini.U Sarajevu su stanovali,barem jedni,u mahali Buzadži H.Hasan.Babići,zaimi,ali ne znam jesu li ovog vremena stanovali u Sarajevu.Godine 1770. bio je Omer-beg Babić alajbeg bosanskih spahija.Spahijske su porodice bili još Halilbašići,Kotorije(nazvane po selu Kotorcu kod Sarajeva,Kralupe po džematu Kralupima u visočkom kraju),Suprage(u selu Korči) i Paloši.

Ugledne porodice od uleme bile su Sahanije,Ćemerlije,Svrze,Šerifije i Hadži-Musići.Druge porodice,nepoznatog staleža su Logavije,Pinje,Talirevići,Zafranije(valjda od kadija),Kumašini,Imaretlići,Ablaci,Drnišlije,Loje,More,Semizi i Delalići.H.Mustafa Delalić bio je ajan.Kuća mu je bila jedna od prvih u Bistriku.

Izvor:V.Skarić-Izabrana djela(SA 1937.)

2512 Posjeta 1 Posjeta danas