HUSEIN ĆIŠIĆ(1878-1956):DŽAMIJE I MESDŽIDI U MOSTARU U OSMANSKO DOBA

Kanjon Neretve Mostar-Austro-ugarsko razdoblje

1.Tere-Jahjatova džamija navrh Carine,
2.Memi-havadžina džamija povrh Vejzovića sokaka,koja više ne postoji,
3.Ćose-havadžina džamija na Musali,
4.Roznamedžijina džamija(pod zaštitom Zavoda za čuvanje spomenika),
5.Karađoz-begova džamija,koja je,također,pod zaštitom,
6.Sinan-begova džamija na Mejdanu(porušena),
7.Koski Mehmed-pašina džamija na Maloj tepi(pod zaštitom),
8.Sultan Selimov mesdžid u Hendeku kod Staroga mosta(pod zaštitom),
9.Mehmed-ćehajina džamija na Donjoj ulici Carina(već porušena),
10.Kadun Fatimina džamija,koja već ne postoji,
11.Husein-havadžina džamija(porušena),
12.Hafiz-havadžina džamija u Gornjoj čaršiji,za koju sam konstatovao da ne postoji,
13.Vučijakovića džamija pored Šehitluka(pod zaštitom),
14.Ćejvan-ćehajina džamija na Velikoj tepi(također pod zaštitom),
15.Kamber-agina džamija u Podgradskoj čaršiji(ustvari,najstarija džamija u Mostaru,no ona je prigodom gradnje Lučkog mosta 1910. Porušena),
16.Kotlin(Kotlevijin)mesdžid na Luci(pod zaštitom),
17.Šarića Ibrahim-age džamija na Luci(pod zaštitom),
18.Ćelebića džamija na južnoj periferiji grada,koja je kroz vijekove važila kao hadžijska džamija,i to sve dok željeznička pruga nije provedena za Metković.Do te džamije su s izvjesnim ceremonijalom Mostarci pratili svoje hadžije pri njihovom polasku u sveta mjesta.Tu se nalazila i Hadžijska sofa,odakle su poslije obavljene molitve u džamiji zajahivali konje i odlazili.I ova se džamija nalazila pod zaštitom Zemaljskog zavoda za zaštitu starina,ali su je,i pored toga,porušila neka neodgovorna lica na svoju ruku i sada joj osamljena munara strši pod oblake kao pravo siroče.
19.Muslibegovića mesdžid u Malom brankovcu,
20.Dušića mesdžid u Gornjem brankovcu,
21.Hadži balijina džamija koju zovu i Ćumurijinom džamijom,također, na Malom Brankovcu,
22.Faladžića mesdžid u Stinicama.
Navedene džamije se nalaze ili su se nalazile na lijevoj strani Neretve.
Na desnoj strani Neretve su sljedeće džamije:
1.Tabačka džamija zvana Tabačica,
2.Nezir-agina džamija na Spili više Jusovine,ona je bila među ljepšim džamijama mostarskim,ali je već porušena,
3.Milavića mesdžid na Ogradi kraj Lučkog mosta8zbog zapuštenosti se u vrlo nezavisnom položaju nalazi),
4.Jahja Esfelova džamija na Gvozdenu u Donjoj mahali.I ona se nalazi pod zaštitom,

Kanjon Neretve Mostar-Austro-ugarsko razdoblje

5.Sivri hadži Hasanova džamija,također u Donjoj mahali8nalazi se pod zaštitom).Sivri hadži Hasan je bio tkalac,imao je stanove za tkanje ćebadi i ćilima.Tradicija veli da su mu kćeri prele pređu za tkaonicu i time mu omogućile da stekne pare i podigne džamiju.On je u znak svog zvanja pohranio u džamijsku arhivu izvjestan broj vretena iz svog doba,koje su kao relikvije čuvane u arhivi sve donedavno.
6.Ćevrina džamija u Oručluku(to je već posljednja mahala na jugu grada-veže s Čekrkom,tj.posljednjom južnom tačkom uže kotline mostarske).
7.Hadži Memijina džamija u Cernici,svakako jednoj od najmnogobrojne nastanjenih mostarskih mahala.Prema narodnoj tradiciji hadži Memija potječe iz stare i ugledne porodice Hadžiomerovića.To je i,najvjerovatnije,jer brojna porodica tih Hadžiomerovića nastanjena je oko dotične džamije od nepoznatih vremena.
8.Lakišića džamija u Ričini.Ta je džamija s mahalom bila spaljena 1695.Ubrzo je opravljena i u red dotjerana.Mahala se počela obnavljati tek pod okupacionom austrijskom upravom,jer su joj tada prilike za to pogodovale.Željeznička stanica i novi most na Neretvi,koji je spajao nakadašnju mahalu Ričinu s Musalom na drugoj obali Neretve,dali su podstreka poslovnim ljudima da na prostoru između Stanice i druge obale podižu nove objekte uz drum,koji je,u stvari,postao glavna arterija za odvijanje trgovačkog prometa.Tako su,s vremenom,podignuti svi građevinski objekti sadašnje Titove ulice,Alekse Šantića,te jednog dijela sadašnje ulice Adema Buća i ulice koja vodi prema Željezničkoj stanici na prostoru stare mahale Ričina,koju narod još i sada zove tim imenom.
9.Ali-havadžina džamija na Vakufima uz lijevi rukav rječice Radobolje.Radobolja koja se naviše račva u dva pravca i pravi tzv.Zelića adu.Ta džamija skupa s mahalom,koja se po džamiji i zvala Ali-hodžina mahala,doživjela je istu nevolju kao i Lakišića džamija u Ričini 1695.I ona je obnovljena,a ponovo je izgorjela od groma.Minaret su joj prenijeli u Jablanicu i podigli uz džamiju u Jablanici.To se nije smjelo dopustiti,jer je ta džamija bila živi svjedok događajima iz 1695.
10.Derviš-pašina džamija pod Humom,koja je,također,pod zaštitom.Derviš-paša je poznat imenom Derviš-paša Bajezidagić Mostarac.Njegova džamija podignuta je u 1592.Bivao je u dva navrata namjesnik.Poginuo je kod otoka Sv.Margarite na Dunavu u Mađarskoj početkom XVII vijeka.Imao je zadatak da štiti pozadinu osmanlijske vojske,koja je bila dovedena od protivnika u vrlo nezgodan položaj,pa je tom zgodom poginuo kao pravi junak.Bavio se književnošću i spjevao je mnoge pjesme na turskom i perzijskom jeziku.među ostalim,spjevao je i pjesmu svom rodnom Mostaru…
11.Lafina džamija na raskršću u Zahumu,
12.Baba Beširova džamija u Balinovcu uvrh Zahuma,
13.Džamija na babunu u selu Ilići,pa iako je izvan gradskoga hatara podignuta,ipak se ubraja u mostarske džamije(od rata sad porušena)-II svj.rata op.a.
Samo su četiri džamije u Mostaru bile prekrivene olovom,i to:Karađozbegova,Koski Mehmed-pašina,Nesuh-age Vučijakovića i Ćejvan-ćehajina na Velikoj tepi.
Izvor:Husein Ćišić-Postanak i razvitak grada Mostara,(Mostar 2007)

5234 Posjeta 2 Posjeta danas